Aşı çalışmalarından birini yürüten Uluslararası AIDS Aşısı Girişimi (IAVI), mevcut salgının tarihteki en kötü salgına dönüşme riski taşıdığını duyurdu. Oxford Üniversitesi ve ilaç şirketi Moderna da virüsün "Bundibugyo" türüne karşı aşı araştırmalarını sürdürüyor. Çalışmalara fon sağlayan Salgın Hazırlık İnovasyonları Koalisyonu (CEPI) ise zamanla yarışıldığını vurguladı.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde şüpheli vaka sayısı bini aşarken, komşu ülke Uganda'da da kesinleşmiş dokuz vaka kayda geçti.

Çatışma bölgesinde ortaya çıkan ve sağlık altyapısının yetersizliği nedeniyle yayıldıktan sonra fark edilen salgının, 2014-2016 yıllarında Batı Afrika'da yaşanan ve 11 binden fazla kişinin ölümüyle sonuçlanan tarihin en büyük Ebola salgını boyutuna ulaşmasından endişe ediliyor.

IAVI Başkanı Dr. Mark Feinberg, durumun en az o dönemdeki kadar ciddi, hatta daha kötü bir boyuta ulaşma tehdidi barındırdığını, bu nedenle aşı ve diğer önlemlerin geliştirilmesinin öncelikli olduğunu belirtti. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) örgütü de durumun son derece endişe verici olduğunu ve daha önce bu kadar kısa sürede bu kadar yüksek vaka sayısıyla karşılaşılmadığını bildirdi.

Bundibugyo türüne karşı ilk aşılar yolda

Ebola virüsünün bilinen altı türünden üçü salgına yol açıyor ve her tür için ayrı aşı geliştirilmesi gerekiyor. En yaygın tür olan Zaire için onaylanmış bir aşı bulunsa da mevcut salgına neden olan Bundibugyo türüne karşı henüz lisanslı bir aşı mevcut değil.

IAVI, mevcut Zaire aşısını Bundibugyo türüne karşı modifiye etmek için çalışıyor. Maymunlar üzerinde denenen deneysel aşının bağışıklık sistemini hızla harekete geçirdiği ve tam korumaya yakın sonuç verdiği aktarıldı.

Feinberg, mevcut veriler doğrultusunda iyimser olduklarını ancak aşının klinik deneylere hazır hale gelmesinin normal şartlarda yedi ila dokuz ay süreceğini, bu süreyi öne çekmeye çalıştıklarını ifade etti.

Moderna ise koronavirüs salgınında kullanılan mRNA teknolojisini bu kez Bundibugyo türü için devreye soktuğunu duyurdu. Moderna Üst Yöneticisi Stephane Bancel, ihtiyaç duyan topluluklara aşıyı ulaştırmak için bilimsel titizlikle ve hızla hareket ettiklerini açıkladı.

Oxford Üniversitesi de benzer şekilde KOVID-19 döneminde hayat kurtaran kendi aşı teknolojisini kullanarak yeni bir Ebola aşısı üzerinde çalıştığını ve bu aşının iki ila üç ay içinde klinik deneylere hazır olabileceğini duyurdu.

Farklı teknolojiler, aynı hedef

Geliştirilen üç aşı da vücuda virüsün yüzeyindeki "Bundibugyo glikoproteini" adlı yapıyı tanıtmayı hedefliyor ancak bunu farklı yöntemlerle yapıyor.

IAVI, genetiği değiştirilmiş ve zararsız hale getirilmiş canlı bir virüs kullanarak bağışıklık sistemini eğitiyor. mRNA ve Oxford aşıları ise vücuda genetik bir kod aktararak bu proteinin vücut içinde üretilmesini ve bağışıklık sisteminin bu yabancı yapıya karşı savunma geliştirmesini sağlıyor.

Teknolojiler arasındaki bu farklılıkların koruma düzeyini ve gereken doz sayısını nasıl etkileyeceği, yapılacak klinik deneylerin ardından netlik kazanacak.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, geliştirilecek bir Bundibugyo aşısının hem mevcut salgını kontrol altına almaya hem de gelecekteki salgınlara karşı hazırlıklı olmaya büyük katkı sağlayacağını ifade etti.