Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. İlhan, Yeşilayın, tütün kontrol politikalarına ilişkin gerçekleştirdiği kamuoyu araştırmasının sonuçlarını ve tütün kullanımını önlemek için alınabilecek tedbirleri değerlendirdi.

İlhan, tütün kullanımının en önemli halk sağlığı sorunları arasında yer aldığını belirterek Yeşilay'ın araştırmasının önemli sonuçlar ortaya koyduğunu söyledi.

Toplumun yüzde 90'ından fazlasının çocukların ve kamusal alanların kanunlarla tütünden korunmasını istediğini aktaran İlhan, yaklaşık yüzde 85'inin ise nesle dayalı satış kısıtlaması, satış noktalarındaki görünürlüğün azaltılması ve ürünlerin kapalı dolaplarda satılmasını desteklediğini ifade etti.

Tütün kontrolüne yönelik toplumsal talebin hiç olmadığı kadar yüksek olduğuna dikkati çeken İlhan, TÜİK verilerine göre Türkiye'de her 3 yetişkinden 1'inin tütün ürünü kullandığını, her yıl 100 bin kişinin tütün kullanımı ve ilişkili nedenlerle hayatını kaybettiğini belirtti.

İlhan, neredeyse her 5 ölümden birinin pasif içicilikten kaynaklandığını, tütün kullanımının ekonomik maliyetinin yanı sıra tütün endüstrisi ve izmarit kirliliğinin de çevresel sorunlara yol açtığını ifade etti. Bu tablonun toplumun tütün ürünlerinin zararlarına ilişkin farkındalığının yüksek olduğunu ve tütün kullanımına karşı daha güçlü adımlar atılması gerektiğini gösterdiğini kaydetti.

Tütüne başlama yaşı ortalama 16

Prof. Dr. İlhan, sağlıklı bir nesil ve gelecek için çocuk ve gençlerin tütün ürünlerinin zararlarından korunması gerektiğini belirterek dijital yaş doğrulama sistemi, özendirici ürünlerin açıkta satışının engellenmesi ve pasif maruziyetin azaltılmasının hızla uygulanabilecek önlemler arasında olduğunu söyledi.

Yaş kısıtlamasıyla 2015 sonrası doğanlara tütün ürünü satışının engellenmesinin toplumda da karşılık bulan yöntemlerden biri olduğunu aktaran İlhan, başta sosyal medya olmak üzere tüm medya ortamlarında tütün ürünlerinin teşvik edilmemesi ve kullanımının özendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Tütün kullanımına başlamada merak ve özenmenin en önemli iki etken olduğunu belirten İlhan, ailede ve yakın arkadaş çevresinde tütün ürünü kullanımının da etkili olduğunu ifade etti. Türkiye'de tütüne başlama yaşının ortalama 16 olduğunu aktardı.

Satış noktalarında tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılmasının erişimi kısıtlamak açısından önemli olduğunu belirten İlhan, ürünlerin su, sebze ve meyve gibi günlük ihtiyaç maddeleriyle benzer şekilde sergilenmemesi gerektiğini söyledi. İlhan, bunun tütün ürünlerinin sıradan bir ürün olarak algılanmasını önleyeceğini, tütün kullanımını bırakan kişileri koruyacağını ve ani, dürtüsel satın almaların önüne geçeceğini kaydetti.

"Pasif içiciler de sigara içenlerle aynı sağlık risklerine sahip"

Pasif içiciliğin sağlık üzerindeki etkilerine dikkati çeken İlhan, şöyle devam etti:

"Pasif içicilerin de sigara içenlerle aynı sağlık risklerine sahip oldukları bugün bilinen bir gerçek. Toplumda kendisi tütün ürünü kullanmayan, genetik risk etmeni olmayan, çalışmayan, mesleki maruziyeti olmayan, genç ama eşi, annesi, babası, iş çevresi, sosyal ortamında sigara içilen akciğer kanseri olguları o denli yüksek ki, tam bir pasif maruziyet savaşı gerekiyor. Kronik akciğer hastalıkları, kalp-damar hastalıkları, kanserler ve bunun yanında gebelikte bebeğin kaybına kadar varan olumsuz etkiler, bebek ve çocuklarda artan enfeksiyonlar ve astım ciddi sağlık risklerini oluşturuyor."

Elektronik sigara, puff ve ısıtılmış tütün ürünlerinin tütünü bırakma ya da kullanımını azaltma yöntemi olmadığını belirten İlhan, bu ürünlerin kalp ve solunum sistemi üzerinde ciddi etkileri bulunduğunu, toksik ve kanserojen maddeler içerdiğini söyledi.

İlhan, ısıtılmış tütün ürünlerinin elektronik ısıtma sistemiyle tütünü yakmadan nikotin açığa çıkardığını ve bağımlılığın devamını sağladığına işaret ederek, "İçeriklerinde propilen glikol, gliserol, etilen alkol, polietilen glikol, diasetil, dietilen glikol, amino-tadalafil, rimonabant, kannabinoid, nitrozaminler, formaldehit, asetaldehit, keton, cıva, tetrametilpirazin, kurşun, nikel, krom, nikotin, yapay aromalar olmak üzere çok çeşitli kimyasallar bulunmaktadır." bilgisini verdi.

"Erken başlayan yoğun maruziyet ilerleyen dönemde ağır sağlık sorunlarına yol açmakta"

İlhan, gençlerin farklı görünme ve ilgi çekme isteğiyle elektronik sigara ve puff gibi ürünlere yönelebildiğini belirtti. Bu ürünlerin tütün ürünlerinin taşıdığı risklerin yanı sıra kalp ve solunum sistemi üzerinde ek olumsuz etkileri bulunduğunu ifade etti.

Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin dumansız oldukları yönündeki yanlış algı nedeniyle okul, araç, ev ve iş yeri gibi kapalı alanlarda da kullanılabildiğini aktaran İlhan, bu nedenle maruziyetin yüksek olabildiğini söyledi. Erken yaşta başlayan yoğun maruziyetin ilerleyen dönemlerde uzun süreli ve ağır sağlık sorunlarına yol açabildiğini belirten İlhan, tütün kullanımına erken yaşta başlayıp devam edenlerin 40'lı yaşlara gelmeden çeşitli hastalıklarla karşılaşabildiğini kaydetti.

Prof. Dr. İlhan, yeni düzenlemelerde çocuk ve gençlerin korunmasına öncelik verilmesi gerektiğini belirterek tütün ürünlerine erişimin güçleştirilmesi ve kamusal alan tanımının yeniden yapılmasının öncelikli adımlar arasında olduğunu ifade etti.